20 yaş dişi: Ne zaman çekilir, ne zaman yerinde bırakılır?
Yirmi yaş dişleri genellikle on yedi ile yirmi beş yaş arasında sürmeye başlar. Çene arkasındaki bu son azı dişleri bazı kişilerde hiç sorun çıkarmaz, bazılarında ise tekrarlayan ağrı ve iltihaba yol açar.
Muayenede en sık sorulan soru şu: "Ağrımıyor, yine de çektirmeli miyim?" Yanıt kişiye göre değişir. Aşağıda kararı neye göre verdiğimizi anlattık.
Yirmi yaş dişi neden sorun çıkarır?
Temel sebep yer darlığıdır. Çene kemiğinde yeterli alan yoksa diş tam süremez, kısmen diş etinin altında kalır ya da yan yatarak komşu dişe dayanır.
Kısmen sürmüş bir dişin çevresindeki diş eti cebi fırçayla temizlenemez. Burada biriken bakteriler tekrarlayan iltihaba, yani perikoronite yol açar. Şikâyet birkaç günde geçse bile aynı bölgede yeniden ortaya çıkma eğilimindedir.
Hangi durumlarda çekim düşünülür?
Aşağıdaki durumlarda çekim gündeme gelir. Karar, muayene ve görüntüleme sonrasında dişin konumu ile birlikte değerlendirilir.
- Tekrarlayan diş eti iltihabı ve ağrı
- Komşu azı dişine baskı yapması veya o dişte çürük oluşturması
- Temizlenemediği için dişin kendisinde ilerlemiş çürük olması
- Çevresindeki kemikte kist benzeri bir oluşum saptanması
- Ortodontik tedavi planının gerektirmesi
Hangi durumlarda yerinde bırakılır?
Her yirmi yaş dişi çekilmez. Tam sürmüş, karşı çenedeki dişle düzgün kapanan ve fırçayla temizlenebilen bir yirmi yaş dişinin çekilmesi için sebep yoktur.
Bu durumda yapılması gereken, dişi düzenli kontrollerde takip etmek ve ağız bakımında bu bölgeyi ihmal etmemektir. Arka bölgeye ulaşmak zor olduğu için fırçalama tekniğini birlikte gözden geçirmek çoğu zaman işe yarar.
Çekim nasıl yapılır?
İşlem lokal anestezi altında yapılır, yani işlem sırasında ağrı hissedilmez. Basınç ve hareket hissi normaldir.
Tam sürmüş bir diş genellikle kısa sürede alınır. Gömülü ya da yan yatmış dişlerde diş etinin kaldırılması ve dişin parçalara ayrılarak çıkarılması gerekebilir. Bu, işlemin daha zor olduğu anlamına gelmez, sadece daha planlı ilerlediğini gösterir.
İşlem öncesinde ne yapılacağını, ne kadar süreceğini ve sonrasında nelerin beklendiğini anlatıyoruz. Süreç hakkında bilgi sahibi olmak, çekim kaygısını azaltan en etkili yöntemlerden biri.
Çekimden sonra ilk 24 saat
İyileşmenin düzgün ilerlemesi, çekim boşluğunda oluşan pıhtının yerinde kalmasına bağlıdır. İlk gün yapılanlar bu yüzden önemlidir.
- Yerleştirilen tamponu önerilen süre boyunca sıkıca ısırın.
- İlk 24 saat gargara yapmayın ve tükürmeyin. Pıhtı yerinden oynayabilir.
- Pipetle içecek içmeyin. Emme hareketi pıhtıyı çekebilir.
- Sigara içmeyin. İyileşmeyi geciktirir ve komplikasyon riskini artırır.
- İlk gün yanağınıza aralıklı soğuk kompres uygulayın.
- Yumuşak ve ılık gıdalar tercih edin, çok sıcak olanlardan kaçının.
- Çekim bölgesini dille kurcalamayın.
Beklenen durumlar ve uyarı işaretleri
İlk günlerde hafif şişlik, yanakta gerginlik ve ağzı açarken kısıtlılık beklenen bulgulardır ve genellikle kendiliğinden azalır.
Buna karşılık aşağıdaki durumlarda kliniğe haber vermeniz gerekir.
- İkinci veya üçüncü günden sonra artan, kulağa vuran şiddetli ağrı
- Durmayan kanama
- Yükselen ateş
- Artan ve yayılan şişlik
- Ağzı açmakta giderek zorlanma
Sık sorulanlar
Ağrımayan 20 yaş dişi çekilmeli mi?
Diş tam sürmüşse, karşı dişle düzgün kapanıyorsa ve fırçayla temizlenebiliyorsa çekim için sebep yoktur. Düzenli kontrollerde takip edilmesi yeterlidir. Kısmen sürmüş ve temizlenemeyen dişlerde ise şikâyet olmasa bile çekim gündeme gelebilir.
20 yaş dişi çekimi ne kadar sürer?
Tam sürmüş bir dişin çekimi genellikle kısa sürer. Gömülü veya yan yatmış dişlerde işlem daha uzun sürebilir. Size özel süre, muayene ve görüntüleme sonrasında paylaşılır.
Çekimden sonra ne zaman normal yemek yiyebilirim?
İlk gün yumuşak ve ılık gıdalar önerilir. Sonraki günlerde rahatınıza göre kademeli olarak normal beslenmeye dönebilirsiniz. Sert, çok sıcak ve baharatlı gıdalardan bir süre uzak durmak iyileşmeyi kolaylaştırır.
Çekim yerine implant yapılır mı?
Yirmi yaş dişleri çiğneme fonksiyonunda belirleyici olmadığı için çekilen bir yirmi yaş dişinin yerine genellikle implant yapılmaz. Buna karşılık öndeki azı dişlerinin kaybında implant sık tercih edilen bir seçenektir.